داستان گلستان سعدی

اول اردیبهشت، گلستان پرگل، شبی برای هم‌صحبتی با یاران و شیراز که در اردیبهشت تکه‌ای است از بهشت. عمری را به سفر گذراندن، تجربه اندوختن و در بزرگ‌ترین مدارس علمی جهان آن روزگار درس خواندن و بعد به شهری آمدن که هر روزش زیباتر از دیروز است. همیشه باید به کسی که این چنین زندگی از سر گذرانده است، غبطه خورد.

زندگی را باید آسان گرفت و از همه مهم‌تر آن که باید از آن یاد گرفت. سعدی چنین بود. زندگی او سرشار از تجارب و دوستی‌ها است. دوستی‌هایی آنچنان زیبا که در تمام کتاب‌های او جای گرفته است و تمام اندیشه ایرانیان را سرشار از محبت و دوستی کرده. سعدی را شیخ اجل لقب داده‌اند. شاید اگر کتاب گلستانش را نمی‌نوشت، چنین لقبی را نمی‌یافت. اما اتفاقی که در اول اردیبهشت سال ۶۵۶ هجری قمری، یعنی دقیقا ۷۸۲ سال پیش، روی داد سعدی را به شیخ اجل تبدیل کرد. در روزگار ما به یمن این اتفاق خوب، اول اردیبهشت را روز سعدی نام نهاده‌اند.

سعدی و اندیشههای ایرانیان

به‌سختی می‌توان سعدی را از حافظه ملت ایران پاک کرد. سعدی از معماران تفکر ایرانی است.  گلستان او مهم‌ترین بخش تفکر ایرانیان را می‌سازد. مردم ایران وقتی می‌خواهند بازی مانند تخته نرد انجام دهند، می‌گویند «بیار آنچه داری ز مردی زور». وقتی بخواهند قناعت و خرسندی و درویشی را بستایند، می‌گویند «ده درویش در گلیمی بخسبند و دو پادشاه در اقلیمی نگنجند». وقتی از کار نا بجای کسی ناراحت می‌شوند، می‌گویند «سنگ را بسته‌اند و سگ را باز کرده‌اند» حتی وقتی بخواهند دروغی بگویند که اوضاع جهان به خاطر آن به هم نریزد، می‌گویند «دروغ مصلحت‌آمیز به از راست فتنه‌انگیز». چگونه می‌شود در ذهن و زبان  یک ملت بزرگ مانند ایران این قدر خوب و زیبا جا افتاد.

[quote arrow=”yes”]اگر سعدی گلستان را نمی‌نوشت، شاید هم ایران و ایرانی چیزی کم داشت و هم سعدی در جهان ادب این قدر معروف نمی‌شد. گلستان از آخرین کتاب‌های سعدی است. بعد از گلستان، بیشتر قصیده گفت و غزل سرود. این کتاب برای مدرسه‌ای تألیف شد که سعدی در آن درس می‌داد و زبان آن مناسب تعلیم به نوجوانان و جوانان است. کتابی که در مقیاس کتاب‌های کهن بسیار کوچک‌تر است، اما سعدی را به فردوسی دوم در فرهنگ ما ایرانیان  بدل کرده.[/quote]

سعدی در باغ

اول اردیبهشت چه اتفاقی افتاد

سعدی می‌گوید، شبی در کنج خلوت خود تفکر می‌کرد و از حال و روز خود ناراضی بود. فکر می‌کرد که در زندگی‌اش کار نکرده است و باری برای آخرت نیندوخته. پس تصمیم گرفت تا آخر عمر سکوت کند و تنها عبادت کند و ذکر بگوید. در این باره  می‌گوید:

ای که پنجاه رفت و در خوابی

مگر این پنج روزه دریابی

در این حال بود که یکی از دوستان قدیمی‌اش که در دوران گذشته با او هم‌سفر بود، پیشش آمد و با او به صحبت نشست. اما سعدی هیچ جوابش نمی‌داد و او از دست سعدی ناراحت شد. در این میان یکی از اهل خانه سعدی به دوست او می‌گوید که جناب شیخ دیگر نمی‌خواهند با کسی صحبت کنند. این گفته، دوست سعدی را برآشفت و او اصرار می‌کند که سعدی نباید خاموشی گزیند و حیف است «ذوالفقار علی(ع) در نیام و زبان سعدی در کام» و آنقدر اصرار می‌کند که سعدی از تصمیمش منصرف می‌شود و زبان به گفت‌وگوی با دوستش می‌گشاید.

با این دوست به باغ یکی دیگر دوستانشان می‌‌روند و شب را در آنجا می‌گذرانند و با یکدیگر به گفتگو می‌پردازند، تا آنکه صبح‌هنگام دوست سعدی دامنی از گل‌های بهاری روییده در آن گلستان را می‌چیند برای سعدی می‌آورد. سعدی به دوستش می‌گوید این گل‌ها دیری نمی‌پایند و زود از بین می‌روند، اما من گستانی دارم که هیچ‌وقت از بین نمی‌رود.

به چه کار آیدت ز گل طبقی

از گلستان من ببر ورقی

گل همین پنج روز و شش باشد

وین گلستان همیشه خوش باشد

دوست سعدی می‌پرسد کدام گلستان را می‌گویی؟ او در جواب می‌گوید کتابی می‌خواهم بنویسم به نام گلستان که هیچ‌وقت در زمانه نابود نشود و همیشه جاودان بماند. دوست سعدی دامن قبای پر گل خود را رها می‌کند و در دامن سعدی می‌آویزد و به التماس از او می‌خواهد از این کار دست نکشد و جهانی را با کتاب زیبای خود نورانی کند. و سعدی در روز اول اردیبهشت سال ۶۵۶ هجری قمری نوشتن گلستان را شروع می‌کند. او قبل از این کتاب بوستان را نوشته بود که تمام این کتاب به شعر است، اما گستان با نثری آهنگین است که هر چند جمله بیت شعری را هم با خود به همراه دارد.

سعدی در مقدمه گستان این داستان را به زیبایی هرچه تمام تعریف می‌کند و در ادامه می‌گوید. در همان روز یک فصل از گلستان را نوشتم و از گل آن گلستان مقداری باقی بود که گلستان تمام شد، یعنی احتمالا ظرف شش ماه سعدی گلستان را تمام کرده است.

اما سعدی در این شش ماه کتابی تألیف کرد که ما با آن زبانی زیبا را برای همه قرون و اعصار داشته باشیم. زبانی که ایرانی بودن ما وابسته به آن است.

[review]

فیسبوک توییتر گوگل + لینکداین تلگرام واتس اپ کلوب

بنر بلاگ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *